Column

Tafels

Door: Jaap de Jonge

Nee, deze column gaat toch niet over rekenen. Hoewel … in zekere zin ook weer wel. Ik wil het dit keer over echte tafels hebben: instructietafels.

Je ziet ze steeds meer. Nadat een leerkracht zich enige tijd – soms te lang, zelden te kort – tot de hele groep heeft gericht, neemt hij of zij plaats bij de instructietafel. Een aantal leerlingen komt er ook bij zitten. Welke leerlingen dat zijn, wordt in het ene geval bepaald door de leerkracht en in het andere geval mogen de leerlingen het zelf bepalen. Wat beter is? Het lijkt me dat de leerkracht dat eigenlijk dient te bepalen, eventueel aangevuld met een leerling die het zelf terecht noodzakelijk acht. Want bij vraaggestuurde differentiatie, komen er al snel leerlingen waarvoor het nou juist goed zou zijn om het zelf te proberen, maar die denken: ‘Nou ja, baat het niet, schaadt het niet, ik word er nooit minder van, ik ga er ook bij zitten.’
Ik dwaal af. Want ik wil het eigenlijk hebben over wat daar bij die tafel gebeurt.
Da’s makkelijk, zult u zeggen, het woord zegt het al: er wordt instructie gegeven. Maar is dat wel zo? Krijgen leerlingen die aan de klassikale instructie niet genoeg hebben gehad, daar opnieuw instructie? Ziet u dat bij uw lesobservaties? Of gaat de leerkracht met deze leerlingen samen sommen maken of vragen beantwoorden, af en toe hinderlijk onderbroken door een zogenoemde loopronde?
In 90% van de gevallen zie ik toch echt dat laatste gebeuren. En wat is daar dan mis mee? Nou, veel. Want bij instructie gaat het om de aanpak, de strategie zogezegd. En nadat de leerkracht heeft geholpen bij de sommen of de vragen, hebben de leerlingen zich de strategie daarmee niet per definitie eigen gemaakt. Meestal niet. Misschien worden ze er zelfs wel een beetje ‘denklui’ van. De juf of de meester helpt toch wel.
Maar ja, dan de volgende keer. Dan zijn het andere sommen of andere vragen. Dus dan heb je de meester of de juf weer nodig als je de strategie niet beheerst …

Kortom: dit is een pleidooi om de leerkrachten dusdanig te coachen dat ze bij de instructietafel instructie geven, en ook om er scherp op te letten bij uw observaties. Misschien geeft de leerkracht de klassikale instructie nog een keer, maar dan in slow motion. Als de leerlingen daar baat bij hebben, waarom niet? Misschien wordt er een andere strategie aangeleerd, een die past bij de leerlingen die aan die tafel zitten. Of wordt er instructie gegeven met concreet materiaal, omdat voor een aantal leerlingen het abstractieniveau net te hoog gegrepen was. Maar het is en blijft instructie. En het wordt niet begeleid inoefenen. Ja, daarna misschien. Even. Maar dan moeten ze zichzelf toch echt proberen te redden. Want dan kan de strategie ook worden toegepast bij een toets, van welke firma die ook komt. En is er minder kans dat uw leerkrachten zeggen: ‘Wat raar, bij de methodegebonden toetsen gaat het wel goed, maar bij de Cito-toets niet.’ Want uw leerlingen hebben bij de instructie de aanpak geleerd, de strategie. Al dan niet bij de instructietafel.


archief >>